Venat me variçe: Kur kirurgjia është opsioni më i mirë?
Venat me variçe janë një gjendje shumë e zakonshme që prek miliona njerëz, sidomos me moshën. Edhe pse tek shumë përfaqësojnë vetëm problem estetik, tek të tjerë mund të shkaktojnë dhimbje, rëndim në këmbë, ënjtje dhe prishje të ndjeshme të cilësisë së jetës. Në disa raste, nëse nuk trajtohen me kohë, mund të çojnë edhe në komplikime si inflamacion, gjakderdhje ose ndryshime kronike të lëkurës.
Sot ekzistojnë shumë mënyra për trajtimin e venave me variçe – nga ndryshimet në stilin e jetës dhe çorapet kompresive deri tek procedurat minimalisht invazive dhe kirurgjia. Për shumë pacientë pyetja më e rëndësishme është: “Kur operacioni është me të vërtetë i nevojshëm?”
Çfarë janë venat me variçe?
Venat me variçe (varikozë) janë vena të zmadhuara, të përdredhura dhe të dukshme që më shpesh shfaqen në këmbë. Ato shfaqen kur valvulat venoze – struktura të vogla që ndihmojnë gjakun të lëvizë drejt zemrës – dobësohen ose nuk funksionojnë siç duhet. Si rezultat, gjaku grumbullohet në vena, duke krijuar presion të rritur dhe zgjerimin e tyre.
Më shpesh duken:
blu ose vjollcë
të dala dhe të përdredhura
të dukshme nën lëkurë
Përveç venave më të mëdha me variçe, disa njerëz kanë edhe “venat merimangë” – kapilarë më të vegjël të kuq ose blu që zakonisht janë problem kozmetik.
Cilat janë simptomat më të zakonshme?
Tek disa njerëz venat me variçe nuk shkaktojnë pothuajse asnjë simptomë, por tek të tjerë mund të jenë shumë të pakëndshme. Simptomat më të zakonshme janë:
ndjesi rëndimi në këmbë
dhimbje ose djegie
lodhje në këmbë
ënjtje rreth kyçeve të këmbëve
ngërçe gjatë natës
kruarje rreth venave
ndjesi pulsimi ose presioni
Simptomat shpesh përkeqësohen:
pas qëndrimit të gjatë në këmbë ose ulur
në fund të ditës
në mot të ngrohtë
Kush ka rrezik më të madh?
Venat me variçe janë shumë të zakonshme, dhe rreziku rritet me moshën. Faktorët që kontribuojnë janë:
trashëgimia
shtatzënia
mbipesha
qëndrimi i gjatë në këmbë
mungesa e aktivitetit fizik
ndryshimet hormonale
gjinia femërore
Njerëzit që punojnë profesione me qëndrim të gjatë – si personeli mjekësor, parukierët ose shitësit – shpesh kanë rrezik më të madh.
A janë të rrezikshme venat me variçe?
Në shumë raste ato nuk janë të rrezikshme, por ndonjëherë mund të çojnë në komplikime. Mund të shfaqen:
inflamacion i venave (flebiti)
trombozë
gjakderdhje nga vena e dëmtuar
ënjtje kronike
ndryshime të lëkurës
ulçera venoze (plagë që shërohen me vështirësi)
Për këtë arsye, është e rëndësishme që simptomat të mos injorohen.
Kur mjafton trajtimi konservativ?
Tek shumë pacientë simptomat mund të kontrollohen pa operacion, sidomos në fazat e hershme. Më shpesh rekomandohen:
çorape kompresive
lëvizje dhe ecje të rregullt
ngritja e këmbëve
shmangia e qëndrimit të gjatë në këmbë
ulja e peshës trupore
Çorapet kompresive ndihmojnë me presion mbi venat, duke përmirësuar kthimin e gjakut drejt zemrës. Edhe pse nuk i “heqin” venat me variçe, ato shpesh i ulin simptomat. Aktiviteti fizik i rregullt, sidomos ecja, noti dhe ushtrimet e lehta, përmirëson qarkullimin dhe ndihmon në uljen e presionit venoz.
Kur mendohet për kirurgji ose procedurë?
Trajtimi kirurgjik ose minimalisht invaziv rekomandohet kur:
simptomat janë të forta dhe kronike
ekziston dhimbje e konsiderueshme
ka ënjtje ose ndryshime të lëkurës
shfaqen ulçera
ka inflamacion të përsëritur
trajtimi konservativ nuk ndihmon
pacienti ka shqetësim estetik të madh
Sot kirurgjia klasike gjithnjë e më shpesh zëvendësohet me teknika minimalisht invazive.
Metodat moderne të trajtimit
Terapia me lazer endovenoz (EVLT)
Kjo është një nga procedurat më të zakonshme moderne. Në venë futet një fije e hollë që përdor nxehtësi për ta mbyllur venën e dëmtuar. Procedura:
kryhet me anestezi lokale
ka shërim të shpejtë
lë shenja minimale
Ablacioni me radiofrekuencë
Teknikë e ngjashme që përdor energji radiofrekuence në vend të lazerit.
Skleroterapia
Në venë injektohet një solucion që shkakton mbylljen e saj. Më shpesh përdoret për vena më të vogla me variçe ose venat merimangë.
Kirurgjia klasike (vein stripping)
Në raste më të rënda mund të hiqet kirurgjikisht pjesë e venës. Edhe pse sot përdoret më rrallë, ndonjëherë mbetet opsioni më i mirë.
Si duket shërimi?
Shërimi varet nga tipi i procedurës. Tek teknikat minimalisht invazive pacientët shpesh:
kthehen në shtëpi të njëjtën ditë
rikthehen shpejt në aktivitetet e përditshme
kanë dhimbje minimale
Pas procedurës zakonisht rekomandohet:
përdorimi i çorapeve kompresive
ecje e rregullt
shmangia e qëndrimit të gjatë ulur
shmangia e ngritjes së peshave të rënda për disa ditë
A mund të shfaqen përsëri venat me variçe?
Po. Edhe pse trajtimi mund t’i heqë me sukses venat ekzistuese, vena të reja me variçe mund të shfaqen me kalimin e kohës, sidomos nëse ekzistojnë faktorë trashëgimorë ose vazhdojnë zakonet e rrezikshme.
Kur duhet të vizitoni mjekun?
Nevojitet vlerësim mjekësor nëse:
dhimbja përkeqësohet
ka ënjtje të konsiderueshme
shfaqet skuqje ose nxehtësi
ka plagë në lëkurë
vena fillon të gjakosë
simptomat ndikojnë në jetën e përditshme
Venat me variçe janë një gjendje shumë e zakonshme që mund të jetë më shumë se problem kozmetik. Edhe pse shumë njerëz i kontrollojnë me sukses simptomat me çorape kompresive dhe ndryshime në stilin e jetës, tek disa pacientë nevojitet trajtim më i avancuar. Sot ekzistojnë shumë procedura të sigurta dhe minimalisht invazive që mundësojnë më pak dhimbje, shërim të shpejtë dhe cilësi më të mirë të jetës. Më e rëndësishme është që simptomat të mos injorohen dhe të kërkohet me kohë këshilla profesionale.
