Cilat janë shenjat e diabetit?

Diabeti është një sëmundje kronike jo-ngjitëse që prek më shumë se 10% të popullsisë globale. Karakteristika e përbashkët e të gjitha llojeve të diabetit është rregullimi i papërshtatshëm i nivelit të glukozës, ose “sheqerit”, në gjak, i cili, nëse nuk njihet dhe trajtohet siç duhet, çon në dëmtimin e shumë indeve dhe organeve në trup, duke rezultuar në paaftësi dhe shkurtim të jetëgjatësisë.

Ekzistojnë disa lloje të diabetit, por më i shpeshti është diabeti tip 2, që përbën mbi 90% të rasteve totale. Diabeti tip 2 është një sëmundje metabolike që shkaktohet nga një sërë faktorësh të mundshëm: faktorë gjenetikë, ndryshime në stilin e jetesës, ushqim jo cilësor, zakone të dëmshme – si pirja e duhanit dhe konsumimi i tepruar i alkoolit, mbipesha dhe mungesa e aktivitetit fizik. Ky lloj diabeti është një problem i madh për shëndetin publik në nivel global, dhe veçanërisht shqetësues janë të dhënat për shfaqjen e tij tek të rinjtë, edhe pse deri vonë konsiderohej si sëmundje e moshës së vjetër.

Pasojat e dëmshme të diabetit mund të zvogëlohen përmes masave parandaluese për diabetin tip 2 dhe zbulimit të hershëm, si dhe kujdesit të duhur për të gjitha llojet e kësaj sëmundjeje. Këto masa ndihmojnë ndjeshëm njerëzit që jetojnë me diabet të shmangin ose të paktën të shtyjnë shfaqjen e pasojave dhe komplikimeve të rënda.

• Ndryshime të papritura në peshën trupore. Humbja e një përqindje të konsiderueshme të peshës trupore shpesh ndodh tek pacientët, veçanërisht me diabet tip 1, sepse tek ta, për shkak të mungesës së insulinës natyrale të prodhuar nga pankreasi, glukoza nuk mund të hyjë në qeliza, dhe ato “uriten”. Për shkak të mungesës së burimit bazë të energjisë, pacientët mund të humbin peshë në mënyrë të shpejtë, pasi proceset metabolike bazë janë të vështiruara. Në të kundërt, nëse niveli i lartë i sheqerit në gjak nuk përdoret për ushqimin e qelizave, trupi ka mekanizmin për ta shndërruar glukozën e tepërt në yndyrë dhe ta ruajë si rezervë energjie.

• Lodhje dhe rraskapitje. Qelizat në trup përdorin insulinën për të marrë glukozën nga gjaku dhe për ta përdorur për prodhimin e energjisë. Tek njerëzit me diabet, ku pankreasi nuk prodhon mjaftueshëm insulinë ose trupi nuk mund ta përdorë siç duhet, glukoza grumbullohet në gjak. Si pasojë, qelizat mbeten pa burim ushqimi dhe energjie. Ky “uri” qelizore manifestohet si lodhje, konfuzion dhe përgjumje tek personi.

• Etje e shtuar. Niveli i lartë i glukozës në gjak ngarkon veshkat, të cilat duhet të filtrojnë më shumë gjak dhe të prodhojnë më shumë urinë për të përballuar tepricën e glukozës. Glukoza është osmotikisht aktive, që do të thotë se lidh ujin, prandaj kur trupi e nxjerr glukozën e tepërt, me të humbet edhe një sasi e konsiderueshme uji, tërhequr nga indet, duke i lënë të dehidratuara. Kjo dehidratim qelizor regjistrohet nga truri, i cili dërgon sinjale për të rritur marrjen e ujit – duke stimuluar etjen dhe nevojën për të pirë më shumë lëngje.

• Urinim i shpeshtë. Organizmi ynë ka mekanizmin për të përballuar tepricën e glukozës në gjak duke e eliminuar përmes veshkave, pra duke e nxjerrë në urinë. Megjithatë, filtrimi i zgjatur i përqendrimeve të larta të glukozës për të pastruar gjakun ka pasoja serioze. Kjo çon në dëmtim të pakthyeshëm të strukturave kapilare të ndjeshme të veshkave dhe gradualisht në sëmundje renale – një nga komplikimet më të zakonshme të diabetit. Kjo gjendje mund të përfundojë madje edhe me nevojën për trajtim me dializë.

• Infeksione të shpeshta, të përsëritura dhe shërim i ngadaltë i plagëve. Dëmtimi i enëve të vogla të gjakut nga niveli i lartë i sheqerit në gjak çon në vështirësi në shërimin e plagëve dhe dëmtimeve. Sheqeri ekstremisht i parregulluar për vite me radhë është shkaku më i zakonshëm i gangrenës. Kjo gjendje nuk ka trajtim tjetër përveç amputimit të gishtave, shputave dhe pjesëve të poshtme të këmbëve, duke shkaktuar paaftësi të përhershme.

• Shikim i turbullt. Thjerrëza e syrit përbëhet nga ujë dhe proteina që e bëjnë të pastër dhe të aftë për të transmetuar dritën, duke fokusuar pamjen dhe duke krijuar një imazh të qartë. Rregullimi i dobët i glukozës, pra luhatjet e papritura (rritje ose ulje), ndikojnë në vëllimin e thjerrëzës së syrit, duke çuar në turbullim të shikimit.

• Mpirje e pëllëmbëve dhe shputave. Dëmtimi i nervave dhe qarkullimi periferik manifestohet si mpirje ose ndjesi si “zvarritje të milingonave” në duar dhe këmbë. Fatmirësisht, sot janë të disponueshme medikamente që ndihmojnë me sukses në përballimin e kësaj komplikimi të diabetit, por është thelbësore njohja e hershme, diagnostikimi dhe fillimi i terapisë.