Операција на дискус хернија: Подготовка, интервенција и закрепнување
Секој меѓупрешленски диск на ‘рбетот е составен од цврсто ткиво (прстен) исполнет со мек гел (јадро). Прстенот е составен од лигаменти со кои се поврзани прешлените. Јадрото во најголем дел е составено од вода и има улога на амортизер – го ублажува триењето на прешлените. Кога прстенот на дискот се оштетува и напукнува, тогаш мекото јадро може да продре низ пукнатината и да навлезе во ’рбетниот канал. Ова често заболување се нарекува дискус хернија (пукнат диск). Истеченото јадро најчесто може да ги притисне корените на нервите во ’рбетот или ’рбетниот мозок и да предизвика болка, слабост и вкочанетост, најчесто во вратот, грбот или нозете. Доколку неинвазивните методи (лекови, физиотерапија, инекции) не помогнат, лекарот може да препорача хируршка интервенција за отстранување на хернијата.
Симптоми и индикации за хирургија
Симптомите зависат од локацијата на хернијата, но најчести се:
Интензивна болка во грбот, вратот или долниот дел од грбот (лумбална регија)
Болка која зрачи во рацете или нозете (ишијас)
Слабост или вкочанетост во екстремитетите
Тешкотија при одење или контрола на мочниот меур/цревата (во тежок случај)
Операцијата се препорачува кога:
Симптомите траат подолго од 6 недели без подобрување
Болката е силна и го ограничува секојдневниот живот
Постојат невролошки дефицити (на пр. слабост во нога)
Се јавува синдром на „cauda equina“ – итна невролошка состојба која предизвикува слабост во нозете, губење на контрола врз мочниот меур и цревата, и бара итна медицинска интервенција.
Хируршка интервенција: Како се изведува?
Најчестите хируршки техники за дискус хернија се:
1. Микродискектомија
Микродискектомијата е најчесто користената хируршка техника за хернија на лумбалниот диск (долен дел на грбот). Се изведува кога дел од дискот притиска на еден од спиналните нерви и предизвикува болка во долниот дел на грбот и/или нозете (ишијас).
Како се изведува?
Пациентот е под општа анестезија.
Се прави мал засек на грбот (обично 2–3 см).
Со помош на микроскоп, хирургот ги визуализира нервите и дискот.
Се отстранува само оној дел од хернираниот диск што врши притисок врз нервот.
Се чува стабилноста на ‘рбетот бидејќи се отстранува само мал дел.
Обично се прави преку мал засек (2–3 см)
2. Ламинектомија
Ламинектомијата се изведува кога има стеснување на спиналниот канал (спинална стеноза) што предизвикува притисок на нервите. Иако не е наменета исклучиво за дискус хернија, таа може да се комбинира со отстранување на дел од дисковите кај пациенти со значителен притисок на повеќе нивоа.
Како се изведува?
Се отстранува дел од ламината, тоа е коскен дел од задниот дел на пршленот.
Ова создава повеќе простор во спиналниот канал и ја олеснува компресијата (притисокот) врз нервите.
Понекогаш се комбинира со отстранување на дел од дискот (ламинектомија + дискектомија).
Во случаи кога постои дестабилизација, се додава спинална фузија (спојување на пршлените).
3. Цервикална дискектомија со фузија
Што е тоа? Оваа процедура се изведува кај хернија на дискот во цервикалниот (вратниот) дел од рбетот. Се отстранува хернираниот диск, а празнината се пополнува со имплант или коскен графт за да се стабилизираат пршлените.
Како се изведува?
Се прави мал засек на предниот дел од вратот
Се отстранува целиот диск кој е херниран.
Потоа, меѓу пршлените се вметнува имплант (титаниум или коскен трансплантат).
Во некои случаи се користат плочки и завртки за дополнителна ст
Зависно од која процедура ќе одбере хирургот, операциите може да траат од 1- 3 часа и болничкиот престој да биде минимум 1 - 3 дена (без компликации).
Подготовка пред операцијата
Медицински тестови: крвна слика, ЕКГ, снимање
Консултација со анестезиолог
Прекин на лекови кои ја разредуваат крвта (во договор со лекар)
Вежби за јакнење на трупните мускули (ако е можно)
Не јадете и не пиете 6–8 часа пред операција
Спакувајте удобна облека и документи
Закрепнување по операцијата
Првите денови:
Болката се контролира со аналгетици
Можна е лесна непријатност во местото на засек
Пациентите често се мобилизираат истиот ден
Наредни недели:
Ограничете подигање на тежини, вртење на телото или виткање
Повеќето пациенти се враќаат на работа по 2–6 недели
Ако работата бара физички напор – потребни се 8–12 недели
Физикална терапија - започнува по препорака на лекар (обично по 2 недели) со цел подобрување на флексибилност, сила и држење на телото.
Болка по операцијата
Нормално е да има болка, но таа е различна од првичната болка од хернијата
Болката се намалува со лекови и постепено движење
Неопходно е да се избегнува долго седење или лежење без движење
Можни компликации (ретки, но важни)
Инфекција на раната
Крварење
Повреда на нерв или спинална течност
Потреба од повторна операција (рецидив)
Следете ги препораките за хигиена на раната, вежбајте умерено и не се напрегајте премногу.
Хируршкото лекување на дискус хернија може значително да го подобри вашиот квалитет на живот. Со внимателна подготовка, правилно закрепнување и поддршка од медицинскиот тим, повеќето пациенти се враќаат на своите секојдневни активности без болка.
Mayo Clinic – Herniated disk: Surgery and recovery
Cleveland Clinic – Lumbar Microdiscectomy
American Association of Neurological Surgeons (AANS) – Spinal Disc Surgery