Загуба на слух: Рани знаци, причини и можности за третман

Загубата на слух претставува едно од најчестите здравствени нарушувања кај луѓето од сите возрасти, но најмногу кај постарите лица. Иако често се смета за нормален дел од стареењето, губењето на слухот може да биде резултат на инфекции, акумулирана траума од бучава, наследни фактори или други медицински состојби. Раното препознавање е многу важно, бидејќи третманот зависи од причината, а навремениот пристап може значително да го подобри квалитетот на животот.

Губењето на слухот може да започне суптилно. Често блиските луѓе го забележуваат пред самиот пациент. Некои од најчестите рани знаци вклучуваат:

• тешкотии во разбирање на говор, особено во бучни простории
• чувство дека луѓето „мумлаат“ или зборуваат тивко
• барање од другите да повторуваат
• зголемување на јачината на телевизорот или телефонот
• проблеми со слушање на високи тонови (како гласови на деца или ѕвонење)
• тешкотии во праќање на звукот од која насока доаѓа
• чувство на притисок или „затнато уво“

Понекогаш загубата може да биде ненадејна – што секогаш бара итна медицинска проценка.

Постојат три главни групи на причини:

Настанува кога звукот не може правилно да стигне до внатрешното уво. Причини можат да бидат:

• ушен церумен (плаг од ушна маст)
• инфекции на средното уво (отитис)
• перфорација на тапанчето
• отосклероза (задебелување на коскените структури)
• течност зад тапанчето

Оваа форма често е реверзибилна и успешно се лекува.

Произлегува од оштетување на кохлеата (внатрешното уво) или слушниот нерв. Причините може да бидат:

• стареење
• долготрајна изложеност на бучава
• наследни фактори
• инфекции (на пр. вируси што го напаѓаат слушниот нерв)
• лекови што се токсични за слухот (ототоксични лекови)
• Мениерова болест (нарушување на внатрешното уво што предизвикува епизоди на вртоглавица и губење на слухот.)

Оваа форма е обично трајна, но многу добро се третира со слушни помагала или импланти.

Комбинација од кондуктивна и сензоневрална состојба.

Првиот чекор е детална анамнеза и отоскопски преглед. Потоа следат слушни тестови кои се безболни и траат кратко.

• Аудиометрија: ги мери најтивките звуци што пациентот може да ги слушне на различни фреквенции.
• Тимпанометрија: проверува дали тапанчето и средното уво функционираат нормално.
• Отоакустички емисии (OAE): тест што го проценува функционирањето на кохлеата.
• ABR (auditory brainstem response): специјализиран тест за слухниот нерв, ако се сомнева на невролошка причина.

Третманот зависи од причината и степенот на оштетување.

• отстранување на церуменот
• антибиотска терапија за инфекции
• хируршки третман за перфорации или структурни оштетувања
• вградување вентилациски цевчиња кај деца со чести отити

Овој тип најчесто не може целосно да се врати, но може значително да се подобри:

Современи дигитални апарати го засилуваат звукот и го подобруваат разбирањето на говорот. Денешните модели се дискретни, автоматски се прилагодуваат и имаат Bluetooth функции.

Се користат кај тешка до длабока загуба на слух кога слушните помагала не се доволно ефективни. Имплантот директно го стимулира слушниот нерв, овозможувајќи слушање на звуците.

Кај специфични случаи како отосклероза, може да се изведе стапедектомија – заменување на оштетената коскица.

Кај многу пациенти со загуба на слух се јавува „ѕвонење во ушите“. Терапијата може да вклучува звучни терапии, слушни помагала или когнитивно-бихејвиорална терапија.

Да, но тоа не значи дека треба да се прифати без проценка. Стареењето природно ја оштетува кохлеата, особено клетките што ги примаат високите фреквенции. Сепак, многу пациенти се изненадени колку подобро слушаат кога ќе добијат соодветен третман.

Покрај тоа, нелекуваната загуба на слух е поврзана со:

• социјална изолација
• депресија
• пад на когнитивните функции
• зголемен ризик од деменција

Затоа препорачливо е лицата над 50 години да прават рутински аудиолошки прегледи.

Важно е да се побара проценка ако:

• имате тешкотии во разбирање на говор
• слушате полошо во бучна околина
• има нагло губење на слух
• се јавува секојдневно ѕвонење во ушите
• постои болка, исцедок или вртоглавица
• загубата влијае на работата или квалитетот на животот

Наглата загуба на слух секогаш се смета за итен случај и мора да се процени во првите 24–48 часа.