Astma e fëmijërisë, plani i veprimit për astmën, si ta mbani nën kontroll

Këto janë kollë, gulçim/mungesë e ajrit, episode të përsëritura të fishkëllimave dhe ngushtësi në gjoks.

1. Infeksione virale (Rhinovirus, RSV, Influenza dhe Parainfluenza)

Këta fëmijë e kanë më të vështirë t'u përgjigjen këtyre infeksioneve dhe shpesh kërkojnë shtrim në spital dhe ndihmë të shpejtë në një dhomë urgjence.

• Nëse shfaqen simptoma, filloni menjëherë një bronkodilatator me veprim të shkurtër (Salbutamol).

Ndotja e ajrit është një nga shkaqet e përkeqësimit të astmës, për shkak të inflamacionit të rrugëve të poshtme të frymëmarrjes. Ekspozimi i fëmijëve ndaj pirjes së duhanit pasiv mund të çojë në përkeqësim të sëmundjes ose episode të zgjatura të fishkëllimave. Alergjenë të tjerë mund të jenë parfumet, produktet e pastrimit shtëpiak, qirinjtë dhe freskuesit e ajrit të dhomës.

• Është e nevojshme të shmangen këta faktorë shkaktarë dhe të ajroset shpesh dhoma.

Shkaku më i zakonshëm i astmës alergjike është pluhuri i shtëpisë, marimangat e pluhurit, qimet e kafshëve shtëpiake, myku. Ato janë shkaktarë të astmës gjatë gjithë vitit. Shpesh të pranishme në shtëpi dhe në vendin e punës.

• Shmangni alergjenët, blini jastëkë dhe çarçafë antialergjikë, dyshekë antialergjikë, ziejini çarçafët çdo javë. Pastruesit e ajrit gjithashtu kanë një efekt të dobishëm, nëse filtrat ndërrohen rregullisht.

Alergjenët më të zakonshëm në mjedisin e jashtëm janë poleni i barit, poleni i pemëve, barërat e këqija dhe myku. Përqendrimi më intensiv i polenit të pemëve është në pranverë, poleni i barit në verë, barërat e këqija në vjeshtë. Myku, nga ana tjetër, varet nga lagështia e ajrit dhe reshjet. Alternaria është një nga përkeqësuesit më të zakonshëm të simptomave të astmës.

• Rekomandime – Larja pas kthimit në shtëpi në kulmin e sezonit, banja pas lojës së futbollit ose sporteve të tjera në bar, mbyllja e dritareve në sezonin e pranverës, mbajtja e syzeve të diellit.

Shumica e fëmijëve i duan kafshët shtëpiake, por fëmijët me astmë duhet të shmangin mbajtjen e kafshëve shtëpiake në shtëpinë e tyre. Shkaktarët më të zakonshëm janë qentë, macet, hamsterët dhe lepujt. Alergjenët janë të pranishëm në qime, në lëkurë, në pështymë dhe në urinën e kafshëve shtëpiake.

• Rekomandimet janë që të largohen kafshët shtëpiake (për t'ia dhënë dikujt tjetër), të pastrohet plotësisht shtëpia në të cilën ka jetuar më parë kafsha shtëpiake.

6. Moti i ftohtë dhe ndryshimet e temperaturës

Moti i ftohtë irriton rrugët e frymëmarrjes dhe është një faktor shkaktar për astmën. Një ndryshim i menjëhershëm i temperaturës së ajrit mund të shkaktojë spazma dhe të përkeqësojë astmën.

• Është e vështirë të shmangen ndryshimet e temperaturës në ajrin atmosferik.

7. Ushtrime fizike

Shpesh pas 5-20 minutash ushtrime të lodhshme, mund të shfaqen simptoma të astmës.

• Çfarë duhet të bëni? Rekomandohet të merrni Salbutamol para ushtrimeve fizike, për të shmangur simptomat pas ushtrimeve fizike. Gjithashtu, fëmijët me astmë duhet të shmangin sportet e lodhshme.

8. Insektet

Fëmijët që kanë astmë dhe janë alergjikë ndaj pickimeve të insekteve (bletë, grerëz, grerëza vespa crabro, milingona) mund të përjetojnë përkeqësim të astmës së tyre pas një pickimi nga një insekt. Simptomat shfaqen menjëherë pas një pickimi nga një insekt.

• Rekomandohet që gjithmonë të mbani me vete epinefrinë dhe/ose një antihistaminë, e cila duhet të përdoret menjëherë pas një pickimi nga një insekt, dhe të shkoni menjëherë në një dhomë urgjence pediatrike.

Stresi është gjithashtu një shkaktar kryesor për përkeqësimin e simptomave të astmës. Një atak astme mund të ndodhë gjatë një stresori të madh, siç është humbja e një anëtari të ngushtë të familjes, problemet në shkollë ose ngacmimi.

• Të flasësh me një mjek ose psikolog mund të ndihmojë në uljen e stresit të fëmijës suaj.

10. Obeziteti

Astma e shkaktuar nga obeziteti është një nga shkaqet e astmës së pakontrolluar. Kërkohet një regjim diete për të ulur peshën, si dhe një dietë e ekuilibruar, pra një stil jetese i shëndetshëm.

11. Faktorë të shumtë

1. Terapia me ilaçe

2. Parandalimi dhe eliminimi i faktorëve shkaktarë mund të zvogëlojë përkeqësimet dhe të përmirësojë cilësinë e jetës së fëmijës

Terapia me ilaçe ndahet në terapi simptomatike dhe parandaluese për astmën.

Për të arritur kontrollin e astmës, përveç terapisë me ilaçe, është e rëndësishme të shmangen faktorët shkaktarë, të ofrohet edukim i mirë për prindërit dhe fëmijët rreth sëmundjes dhe teknikës së marrjes së ilaçeve, si dhe të monitorohet sëmundja.

Klasifikimi i astmës sipas shkallës së kontrollit dhe efektit të terapisë: kontroll i plotë, kontroll i mirë, kontroll i pjesshëm dhe aspak kontroll.

Kontrolle të rregullta çdo 1-3 muaj. Në rast të efektit të pakënaqshëm, kontrollohet bashkëpunimi i pacientit dhe familjes, teknika e përdorimit të pajisjes, shmangia e faktorëve shkaktarë dhe ndoshta merret në konsideratë një diagnozë tjetër.

Pacientëve u këshillohet të mbajnë një ditar simptomash:

• Simptoma ditore (asnjë/javore/e vazhdueshme)

• Kufizim i aktivitetit (asnjë/i vogël/ekstrem)

• Zgjime/simptoma gjatë natës (asnjë/javore/mujore)

• Terapi simptomatike (asnjë/javore/mujore)

• Funksioni i mushkërive (60-80%)

• Përkeqësime (çdo vit - 1.2 >2 vjet)

• Efektet anësore të terapisë

Plani i Veprimit për Astmën = Një plan menaxhimi i astmës është një plan i shkruar që ju krijoni me pediatrin tuaj për të përmirësuar kontrollin e astmës së fëmijës suaj.

Qëllimi i një plani veprimi për astmën është të zvogëlojë ose parandalojë përkeqësimet e astmës. Ndjekja e rekomandimeve në planin e veprimit do ta ndihmojë fëmijën tuaj të kryejë aktivitetet e përditshme pa simptoma të astmës.

Çdo plan veprimi është individual sepse astma e secilit fëmijë është e ndryshme. Plani përfshin: cilat ilaçe do të merren dhe kur? Një listë të shkaktarëve të mundshëm/të provuar? Simptomat e hershme të përkeqësimit dhe çfarë duhet bërë nëse ato ndodhin? Kur duhet kërkuar ndihmë mjekësore urgjente?

Plani ka 3 ngjyra: zona e kuqe, zona e verdhë dhe zona e gjelbër e semaforit.

• Zona e gjelbër do të thotë - ndihu mire
• Zona e verdhë - zonë kujdesi
• Zona e kuqe - zonë rreziku

Përgatiti: Spec. Dr. Elita Maneva Guxhevska