Çfarë është astma?

Astma është një sëmundje kronike e mushkërive që shkakton inflamacion dhe ngushtim të rrugëve të frymëmarrjes, duke e bërë të vështirë frymëmarrjen. Simptomat mund të variojnë nga një kollë e lehtë deri te probleme të rënda të frymëmarrjes. Me trajtimin e duhur, njerëzit me astmë mund të bëjnë jetë normale dhe aktive.

Simptomat e astmës mund të ndryshojnë, por më të zakonshmet përfshijnë:

• Kollë e vazhdueshme, veçanërisht natën ose herët në mëngjes
• Fishkëllima në gjoks gjatë frymëmarrjes
• Vështirësi në frymëmarrje ose gulçim
• Shtrëngim ose dhimbje në gjoks

Simptomat mund të shkaktohen nga ftohjet, ndryshimet e motit, pluhuri, tymi, poleni, qimet e kafshëve ose aromat e forta. Ato përkeqësohen me aktivitetin fizik ose gjatë natës.

Çfarë e shkakton astmën?

Nuk ka një shkak të vetëm të astmës, por disa faktorë mund të rrisin rrezikun:

• Predispozicion gjenetik – nëse ka astmë ose alergji në familje
• Alergji të tilla si ekzema ose ethet e sanës
• Stili i jetesës urbane dhe ekspozimi ndaj ajrit të ndotur
• Pirja e duhanit ose ekspozimi pasiv ndaj tymit
• Infeksione të traktit respirator
• Obeziteti
• Atopia (Predispozicion gjenetik që shkakton ndjeshmëri të shtuar dhe reagim të fortë ndaj alergjenëve të zakonshëm në mjedis.)

Një atak astme ndodh kur rrugët e frymëmarrjes ngushtohen papritur. Simptomat mund të përfshijnë:

• Fishkëllima intensive
• Frymëmarrje e shpejtë dhe sipërfaqësore
• Vështirësi në të folur
•  Ndjenja paniku
•  Shfaqje e buzëve blu

 Nëse sulmi është i rëndë dhe nuk përmirësohet me një inhalator, nevojitet kujdes mjekësor urgjent.

Astma nuk mund të shërohet, por mund të kontrollohet me terapi të përshtatshme.:

1. Bronkodilatatorët (inhalatorë me veprim të shpejtë) – hapin menjëherë rrugët e frymëmarrjes dhe lehtësojnë simptomat (shembull: salbutamoli).
2.  Inhalatorët steroide – përdorimi i rregullt i këtyre ilaçeve zvogëlon inflamacionin në rrugët e frymëmarrjes dhe parandalon shfaqjen e sulmeve serioze (shembull: beklometazon, flutikazon).
3.  Medikamente të tjera – në raste më të rënda, tableta ose injeksione mund të përdoren për

Vetëndihma dhe parandalimi

• Shmangni faktorët që përkeqësojnë astmën (pluhurin, tymin, poleni, ajrin e lagësht)
•  Përdorni inhalatorin tuaj siç ju ka përshkruar mjeku juaj
•  Ushtrohuni rregullisht, por kini kujdes me kufijtë tuaj
• Monitoroni gjendjen tuaj me një matës të rrjedhës maksimale (një pajisje për matjen e kapacitetit të mushkërive)
• Bëni një plan menaxhimi të astmës së bashku me mjekun tuaj
• Mbani një dietë dhe peshë trupore të shëndetshme
•  Zvogëloni stresin përmes teknikave të relaksimit si frymëmarrja e thellë dhe joga

• Keni vështirësi të mëdha në frymëmarrje
• Fytyra, buzët ose gishtat tuaj bëhen blu
• Nuk mund të flisni ose të lëvizni normalisht
• Inhalatori juaj nuk po funksionon

Astma dhe fëmijët

Fëmijët me astmë mund të kenë kriza të shpeshta, veçanërisht me ftohjet ose alergjitë. Prindërit duhet të:

• Sigurohen që fëmija e përdor inhalatorin në mënyrë korrekte
• Mbajnë shtëpinë pa pluhur dhe alergjenë
• Monitorojnë simptomat dhe konsultohuni rregullisht me një mjek
• Inkurajojnë aktivitetin fizik me kujdes

Astma mund të jetë një sfidë serioze, por me trajtimin e duhur dhe shmangien e shkaktarëve, mund të keni një jetë normale. Komunikoni rregullisht me mjekun tuaj në lidhje me strategjinë më të mirë për menaxhimin e astmës suaj.