Зошто ми тече нос постојано? Причини за хронична секреција и кога е време за преглед

Постојаното течење на носот (ринореја) е чест симптом кој може да се појави кај деца и возрасни, иако многумина го потценуваат или го припишуваат на „настинка“ која не поминува. Кога носот тече со недели или дури со месеци, тоа е знак дека позадината може да биде нешто повеќе од обична вирусна инфекција. Причините се многубројни: алергии, воспаленија, синузитис, структурни проблеми, па дури и поретки состојби како ликворна фистула. Затоа важно е да се разбере што ги предизвикува овие симптоми и кога треба да се побара лекарска помош.

Хроничната секреција може значително да влијае на квалитетот на живот – нарушува сон, предизвикува замор, главоболки, проблеми со концентрацијата и честото чувство дека „нешто тече назад во грлото“. Иако повеќето случаи се безопасни, некои причини бараат професионален третман за да се избегнат компликации.

Алергискиот ринитис претставува една од најдоминантните причини за постојана секреција. Тој се јавува кога имунолошкиот систем реагира на алергени како полен, прашина, животинска перут или мувла. Ова доведува до воспаление на носната слузница, што резултира со:

• воденест секрет
• кивање
• чешање на нос и очи
• затнатост и солзење

Кај некои пациенти, симптомите се сезонски, додека кај други траат цела година. Ако хроничната секреција е придружена со алергиски симптоми, голема е веројатноста дека причината е токму алергија.

Неалергиски ринитис – кога тестовите се негативни, а носот сè уште тече

Неалергискиот ринитис е состојба во која пациентот има исто така хронични симптоми, но алергиските тестови се нормални. Причините може да бидат различни, меѓу кои:

• промени во температура или влажност
• изложеност на чад или силни мириси
• стрес
• хормонални промени (бременост, проблеми со тироидната жлезда)
• одредени лекови (на пр. антихипертензиви, орални контрацептиви)

Овој тип ринитис е често упорен и кај возрасни е значаен извор на хронична непријатност.

Вирусните инфекции често предизвикуваат течење на носот кое трае 5–10 дена. Проблемот започнува кога симптомите перзистираат, бидејќи тоа може да биде знак за:

бактериски синузитис

Кај оваа група пациенти, покрај секрецијата, се јавуваат:

• болка или притисок во лицето
• густ, жолт или зелен секрет
• намален мирис
• чувство на затнатост

Често пациентите се жалат дека носот им е истовремено „и затнат и тече“, што е типично за синузитис.

Назалните полипи се неканцерозни израстоци во носната празнина кои се меки и исполнети со течност. Иако се бенигни, можат да создадат:

• хронична секреција
• постојано чувство на затнат нос
• губење или намалување на мирис
• чести синузитиси

Се јавуваат кај лица со алергии, астма или нетолеранција на аспирин. Третманот може да вклучува кортикостероидни спрејови, биолошка терапија или хируршко отстранување.

Кај некои пациенти, причината за долготрајни носни тегоби не е воспаление, туку анатомска промена како девијација на носната преграда. Кога преградата е значително искривена, протокот на воздух се нарушува и лесно се развиваат повторливи инфекции, хронично течење и дишење преку уста.

Во повеќето случаи, траен третман е септопластика – хируршка корекција на преградата.

LPR или ларингофарингеален рефлукс е состојба кога киселината од желудникот се движи нагоре кон грлото, што може да предизвика:

• чувство на постојано течење назад
• кашлица
• често расчистување на грлото
• непријатност во грло
• хрипавост

Кај овие пациенти, лекувањето на желудочниот рефлукс доведува до значително намалување на носната секреција.

Иако многу ретко, бистра течност која тече само од една ноздра може да укажува на истекување на цереброспинална течност (CSF leak). Ова е сериозна состојба што се јавува по повреда на глава, операција или вродена слабост на черепните структури.

Овој симптом секогаш бара итен преглед.

Дијагностиката може да вклучува:

• риноскопија - преглед на внатрешноста на носната празнина со мал инструмент и светло
• назална ендоскопија- подетален преглед при кој лекарот користи тенка, флексибилна камера (ендоскоп) за да ја прегледа длабочината на носот и синусните канали
• кожни или крвни алергиски тестови
• CT на синуси
• тестирање за рефлукс
• анализа на секрет

Лекарот ќе ја избере најсоодветната проценка според симптомите.

Третманот зависи од причината, но често вклучува комбинација од:

• антихистаминици и назални кортикостероиди (за алергии)
• антихолинергични спрејови (за неалергиски ринитис)
• солени раствори
• антибиотици (само при докажана бактеријална инфекција)
• кортикостероиди или биолошки терапии (за полипи)
• хируршки третман (за девијација или полипи)
• терапија за рефлукс

Пациентите со хронични симптоми најчесто имаат потреба од комбиниран пристап.

• симптомите траат повеќе од 3–4 недели
• има болка во лицето или треска
• секретот станува густ, зелен или непријатно мириса
• има губење на мирис
• секрецијата е едностранa
• се јавуваат чести синузитиси

Навремената проценка е клучна за соодветен третман и подобрување на симптомите.